Gıda zehirlenmeleri, bir mikroorganizma veya toksin ile bulaşmış besinin tüketiminin ardından ishal, bulantı, kusma, karın ağrıları, karında kramplar gibi sindirim sistemini ilgilendiren bulgular ile ortaya çıkıyor. Yiyecek ve içeceklerin saklama, hazırlama ve sunulma aşamalarında uygun sağlık şartlarının olmaması, besin zehirlenmelerinin yaşanmasında önemli faktörleri oluşturuyor.

Besinlerin hazırlanması sırasında temizlik kurallarına gereken özen gösterilmemesi besin zehirlenmelerine yol açıyor. Zehirlenmelerie çoğunlukla bakteri türü mikroorganizmalar yol açıyor. Bu bakteriler 5-70 derece arasında, en çok da oda ısısı ve üzerindeki derecelerde çoğalma eğilimi gösteriyor. Genellikle 5 derece ve altındaki derecelerde çoğalamazlar. Bu nedenle yaz aylarında besin zehirlenmelerinin görülme sıklığı artar. Yenilmemesi gereken bir bitki veya hayvanın yenmesi de besin zehirlenmesine sebep olabiliyor. Süt ve süt ürünleri, kremalı yiyecekler, tavuk mamulleri, mayonezli, yumurtalı yiyecekler, pişirilip uygun koşullarda saklanmayan etler, deniz ürünleri, bozulma riski en yüksek gıdalar arasında yer alıyor.

KORUNMAK İÇİN NE YAPMALI?

* Besinler hazırlanırken yeteri kadar ısıtılmalıdır. Besin pişirildikten sonra bir saat içinde yenmelidir. Yiyecek ve içecekler mümkün olduğunca açıkta bırakılmamalı. Sebze ve meyveler bol su ile yıkanmalı.

* Etler iyice pişirilmelidir.

* Alışveriş yaparken ürünlerin son kullanma tarihleri kontrol edebilerek alınmalıdır. Konserve alınacaksa kutusu ezik, kapağı şişmiş olmamalıdır. Depolanacak besinler en kısa zamanda soğutulmalı (1-1,5 saatten önce) ve saklanacak yerin sıcaklığı 4 C°'den az olmalıdır. Yiyecekler yeniden ısıtıldığında kaynama noktasına kadar ısıtılmalıdır.

* Mutfak ve depoların temizliği/uygunluğu sağlanmalıdır. Özellikle toplu yemek veren yerlerdeki aşçılar ve personel eğitilmelidir. Mikroorganizma bulaşmış yiyeceklerin hemen toplanması için piyasa kontrolü yapılmalıdır.

* Salgınlar erken tanımlanarak önlem alınmalıdır.

ZEHİRLENMENİN BELİRTİLERİ

1. Besin zehirlenmeleri; ishal, bulantı, kusma ve ateş ile seyrediyor.

2. Vücudun enerji açığını kapatmak için şekerli besinler ve yine sıvı gereksinimini karşılamak için bol miktarda sıvı alınmalıdır.

3. Tuzlu krakerler, çorbalar, yoğurt, kola, pirinç lapası gibi yiyecekler yeme kolaylığı açısından da faydalı olabilirler. Ancak, ev koşullarında, ağızdan sıvı, elektrolitler, kusma ve mide bulantısı nedeniyle yerine konamıyorsa, ishal uzadıysa ve ateş yükselmişse, hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.