Tein, matein ve guaranin olarak da bilinir. Bir alkaloid olan kafein doğal olarak kahvede, çayda, yerba mate'de, guarana'da ve, az miktarda, kakao içinde bulunur. Kafeinin karakteristik, yoğun bir acı tadı vardir. Kola gibi bazı gazlı içeceklere tat vermesi için eklenmektedir. İlk olarak Alman kimyager Friedich Ferdinand Runge tarafından 1819'da bulunmuştur.Aynı zamanda kafein ismini kimya literatürünü geçirmiştir.Kahveden yaralanarak bu ismi vermiştir.

Kafein, merkezi sinir sistemine etki ederek, beyne giden ve beyinden gelen mesajları hızlandırır ve stimülan etkisi yapar.

Kafein birçok bitkide değişik miktarlarda bulunmaktadır.Fasulyelerde,yapraklarda ve meyvelerde 60 çeşit bitkide bulunur. Bilinen kuru çay, %10 luk Na2CO3 ya da Ca2CO3 ile birlikte kaynatıldıktan sonra kloroform ile ekstrakte edildikten sonra NaOH ve su ile yıkanıp kurutulursa kafein kristalleri iğneli yapılar halinde gözlenebilir.

Temel farmakolojik özellikleri:

Merkezi sinir sistemi'nde (MSS) psikotropik etkiyi uyaran
Solunum sistemi uyarıcı
Kalp atış hızı artırıcı
Hafif diüretik etki

Sürekli kafein kullanımı, farmakolojik toleransa ve yoksunluk sendromuna neden olur. Ayrıca, kafeinin yapısı pürin bazlarına benzediği için DNA tamirini engeller. Beyindeki adenozin alıcılarını blokladığı sanılan kafeinin 1 l kandaki miktarının 500 mikromolü aşması tehlikelidir.



Kafein ve bağımlılık tartışması

Kafein doğada bulunan bir maddedir. Doğada en az 63 bitkinin tohumlarında ve yapraklarında bulunur. Çay ve kahve beslenmemizdeki ana kafein kaynaklarıdır.

Kafein nedeniyle kolanın bağımlılık yaptığı söylenir. Ancak, 330 ml’lik her Coca Cola kutusunda 33 miligram kafein var ama aynı büyüklükteki bir fincan kahvedeki kafein 112 mg civarıdır. Coca Cola’da çay ve kahvede bulunan kafeinin üçte biri bulunur.


Ürün Kafein her 100 ml

Kahve(Filtre) 60 mg

Kahve (kuru) 42 mg

Çay 28 mg

Coca Cola 13 mg

Amerikan Gıda ve İlaç İdaresi (FDA - Food and Drug Administration) kafeinin gazlı alkolsüz içeceklerde kullanmasıyla sağlığı olumsuz yönde etkilediğine dair bir kanıta rastlanmamış; 140'tan fazla ülkede, kafeinin güvenliği araştırılıp içeceklerde çeşitli seviyelerde kullanımına izin verilmiştir. WHO'ya göre bağımlılık yapan ilaçların neden olduğu sosyal ve fiziksel sonuçlar ile kafein arasında uzaktan yakından bir bağlantı olduğuna dair hiçbir kanıt bulunamamıştır.